Arabica en robusta. Twee namen die je vaak tegenkomt zodra je iets beter naar koffie gaat kijken. Ze staan op verpakkingen, worden gebruikt in blends en bepalen voor een deel wat je uiteindelijk in je kop proeft. Toch zijn het niet simpelweg twee verschillende smaken van dezelfde koffieplant.
Arabica komt van Coffea arabica en robusta is de bekende naam voor Coffea canephora. Het zijn de twee koffiesoorten die wereldwijd het meest worden verbouwd. Ze verschillen in de manier waarop de planten groeien, de samenstelling van de boon, het cafeïnegehalte en natuurlijk het karakter van de koffie.
De één is daarbij niet automatisch beter dan de ander. Arabica en robusta hebben vooral verschillende eigenschappen. En juist die verschillen maken het interessant om ze eens naast elkaar te zetten.
Twee bonen, twee werelden
Arabica en robusta beginnen al bij de plant behoorlijk verschillend. Arabica is een andere koffiesoort dan robusta en binnen beide soorten bestaan vervolgens weer verschillende variëteiten. Je kunt arabica en robusta dus beter zien als twee grote families binnen de koffiewereld dan als twee losse bonen die altijd hetzelfde smaken.
Ook de planten zelf gedragen zich anders. Robusta staat bekend als een sterke plant die onder andere beter bestand kan zijn tegen bepaalde ziekten en warmere omstandigheden. arabica vraagt over het algemeen om specifiekere groeiomstandigheden. Dat verschil heeft eraan bijgedragen dat beide soorten op andere plekken in de wereld veel worden verbouwd.
Maar uiteindelijk draait het voor de meeste koffiedrinkers natuurlijk niet om de plant. Het wordt pas echt interessant zodra er heet water aan te pas komt.
Zacht en verfijnd of juist vol en krachtig
Arabica wordt vaak geassocieerd met een wat zachter en verfijnder smaakprofiel. Afhankelijk van de herkomst, verwerking en branding kunnen daarin bijvoorbeeld fruitige, zoete, bloemige, chocoladeachtige of nootachtige smaken naar voren komen.
Robusta heeft doorgaans een steviger karakter. Meer body, een duidelijkere bitterheid en krachtigere smaken komen bij deze koffiesoort vaker voor. Toch is het te makkelijk om arabica simpelweg als verfijnd en robusta als bitter weg te zetten. Ook binnen robusta bestaan grote kwaliteitsverschillen. Specialty Coffee Association beschrijft bijvoorbeeld dat hoogwaardige Coffea canephora ook zoetheid, frisse zuren en complexe aroma’s kan laten zien.
Herkomst, verwerking en brandprofiel blijven namelijk meespelen. Een arabica kan behoorlijk krachtig smaken en een goede robusta hoeft echt niet meteen heel bitter uit te pakken.
Meer cafeïne, meer pit
Ook vanbinnen verschillen de bonen van elkaar. Een van de duidelijkste verschillen is de hoeveelheid cafeïne.
Robusta bevat van nature gemiddeld meer cafeïne dan arabica. Onderzoek naar groene koffiebonen vond bijvoorbeeld gemiddeld 1,8 procent cafeïne in arabica tegenover 2,9 procent in robusta. Andere onderzoeken komen op verschillende waarden uit, maar dezelfde richting blijft zichtbaar: Robusta bevat doorgaans duidelijk meer cafeïne.
Dat betekent alleen niet dat je met een kop robusta automatisch precies een bepaalde hoeveelheid cafeïne binnenkrijgt. Hoeveel er uiteindelijk in je kop zit, hangt ook af van de hoeveelheid koffie die je gebruikt, de samenstelling van een blend en de manier waarop je koffie zet.
Meer robusta kan dus bijdragen aan een hoger cafeïnegehalte, maar één blik op de boon vertelt nog niet hoeveel cafeïne er uiteindelijk in je cappuccino zit. Zo makkelijk maken de bonen het ons natuurlijk ook weer niet.
Ieder zijn eigen groeiplek
Ook tijdens het groeien hebben arabica en robusta hun eigen voorkeuren.
Arabica wordt veel verbouwd in Midden- en Zuid-Amerika en Oost-Afrika en komt vaak voor in gebieden waar het wat koeler is. Robusta wordt veel geteeld in warmere gebieden en kan in omstandigheden groeien waarin arabica het moeilijker zou hebben. World Coffee Research beschrijft arabica als de dominante soort in Midden- en Zuid-Amerika en een groot deel van Oost-Afrika, terwijl robusta wereldwijd de tweede meest verbouwde koffiesoort is.
Groeihoogte speelt daarbij mee, maar is niet de enige factor. Temperatuur, neerslag, bodem en de specifieke variëteit zijn minstens zo belangrijk.
En omdat we over groeihoogte inmiddels een hele aparte blog hebben, gaan we hier niet stiekem hetzelfde verhaal nog een keer vertellen.
Samen sterker in een blend
Arabica en robusta hoeven natuurlijk niet tegenover elkaar te staan. Je kunt ze juist combineren.
In een blend kunnen de eigenschappen van beide koffiesoorten elkaar aanvullen. Arabica kan bijvoorbeeld aroma, zoetheid en verfijndere smaakkenmerken toevoegen, terwijl robusta kan zorgen voor meer body, kracht en een steviger karakter.
De verhouding bepaalt vervolgens voor een deel welke kant de koffie opgaat. Een blend met een klein aandeel robusta kan heel anders smaken dan een koffie waarin robusta een veel grotere rol krijgt. Daarbovenop komen natuurlijk nog de herkomst van de bonen en het gekozen brandprofiel.
Een blend maken is dus niet simpelweg twee zakken bonen bij elkaar kieperen en hopen dat het goed komt. Het gaat juist om de balans tussen verschillende eigenschappen.
Of iets eenvoudiger gezegd: soms vullen twee verschillende karakters elkaar gewoon heel goed aan.
Arabica en robusta bij deLuca
Ook bij deLuca zie je de verschillen tussen arabica en robusta duidelijk terug.
Evenwichtig bestaat volledig uit arabica. Daarmee krijgt het karakter van de arabica alle ruimte en ontstaat een koffie die, zoals de naam al een beetje weggeeft, draait om balans.
Bij Krachtig kiezen we juist voor een combinatie van arabica en robusta. De arabica draagt bij aan het smaakprofiel, terwijl de robusta extra body en kracht toevoegt. Zo krijgt Krachtig een voller en steviger karakter.
Aandachtig, onze decaf, bestaat net als Evenwichtig volledig uit arabica. Voor deze koffie gebruiken we Tumbaga Sugarcane Decaf uit Colombia. De cafeïne wordt met de suikerrietmethode verwijderd, terwijl zoveel mogelijk van het oorspronkelijke karakter van de koffie behouden blijft.
Zo zie je dat dezelfde koffiesoort nog lang niet altijd hetzelfde eindresultaat geeft. Evenwichtig en Aandachtig bestaan allebei uit arabica, maar verschillen door herkomst, verwerking, decafeïnering en brandprofiel toch duidelijk van elkaar. Krachtig laat juist zien wat er gebeurt wanneer arabica en robusta samenkomen in één blend.